home HKL 1 105 s moduł

System KRK

Podstawy teatrologii, wiedza o muzyce, wstep do sztuk plastycznych

KOD: HKL-1-105-s

ECTS: 6
Osoba odpowiedzialna za moduł:
  • prof. dr hab. Jacek Dębicki
Osoby prowadzące:
  • dr Joanna Miklaszewska
  • dr Jacek Ziemek
Zobacz pełny opis modułu

Program wykładów i pozostałych zajęć:


Wykład
liczba godzin: 30
Wiedza o muzyce
Muzyka baroku. Opera we Włoszech i innych krajach Europy. Twórczość C. Monteverdiego. Gatunki i formy muzyki wokalno-instrumentalnej (oratorium, kantata) oraz instrumentalnej (koncert solowy, concerto grosso, suita, sonata, fuga). Twórczość J.S. Bacha.
Opery i oratoria G.F. Händla. Klasycyzm. Symfonia klasyczna, koncert, gatunki muzyki kameralnej i fortepianowej. Opera seria i opera buffa. Twórczość J. Haydna i W.A. Mozarta.
Muzyka L. van Beethovena: symfonie, koncerty instrumentalne, sonaty fortepianowe, utwory wokalno-instrumentalne, opera Fidelio.
Romantyzm. Gatunki muzyki orkiestrowej (m.in. symfonia programowa, poemat symfoniczny), kameralnej i fortepianowej. Pieśń solowa, opera, twórczość religijna. Muzyka F. Schuberta. R. Schumanna, F. Mendelssohna-
-Bartholdy’ego.
Twórczość Fryderyka Chopina. Inspiracje chopinowskie w muzyce XX wieku.
Nurt klasycyzujący w muzyce romantycznej: twórczość J. Brahmsa. Muzyka kompozytorów tzw. „szkół narodowych”.
Późny romantyzm. Dramat muzyczny R. Wagnera i R. Straussa. Twórczość G. Mahlera.
Muzyka przełomu XIX i XX w. oraz 1. połowy XX wieku. Impresjonizm (twórczość C. Debussy’ego, M. Ravela), neoklasycyzm (muzyka
I. Strawińskiego, P. Hindemitha), dodekafonia (szkoła wiedeńska). Twórczość B. Bartóka, S. Prokofiewa, A. Skriabina, K. Szymanowskiego,
D. Szostakowicza.
Kierunki w muzyce 2. połowy XX wieku: serializm (P. Boulez, L. Nono), aleatoryzm (J. Cage, W. Lutosławski), sonoryzm (K. Serocki), minimalizm
(S. Reich, Ph. Glass). Twórczość O. Messiaena, K. Stockhausena,
K. Pendereckiego, H.M. Góreckiego, W. Kilara. Muzyka eksperymentalna, muzyka elektroniczna i multimedia.

Wykład
liczba godzin: 30
WSTĘP DO SZTUK PLASTYCZNYCH
Celem zajęć jest przekazanie ogólnej wiedzy z zakresu sztuk plastycznych, w tym omówienie podstawowych pojęć z dziedziny sztuk plastycznych oraz podstawowych dziedzin sztuk plastycznych. Studenci otrzymają również ogólną wiedzę o metogologii historii sztuki oraz epokach formalnostylistycznych w historii sztuki.

Program zajęć:
1. Podstawowe pojęcia z dziedziny sztuk plastycznych.
2. Podstawowe dziedziny sztuk plastycznych:
a. architektura (urbanistyka, architektura krajobrazu, architektura ogrodów, architektura wnętrz, architektura miejska i wiejska, architektura kultowa i świecka);
b. rzeźba (relief, płaskorzeźba, wypukłorzeźba, wklęsłorzeźba, rzeźba kultowa, wotywna, nagrobna, pomnikowa portretowa, ogrodowa oraz rzeźba czy plenerowa).
c. malarstwo (malarstwo przedstawiające, malarstwo nieprzedstawiające, malarstwo monumentalne, ścienne, plafonowe, sztalugowe, tablicowe, malarstwo miniaturowe, malarstwo polichromiczne i monochromatyczne):
- techniki malarskie: technika olejna, akwarela, tempera, gwasz, pastel, enkaustyka, fresk, al. secco, mozaika, witraż, sgraffito, stereochromia, asemblage, collage, emballage.
d. rysunek (szrafowanie, lawowanie);
e. sgraffito;
f. grafika:
- grafika artystyczna:
- podstawowe techniki graficzne:
- wypukłe (drzeworyt, linoryt, gipsoryt, metaloryt);
- wklęsłe (miedzioryt, staloryt, suchoryt, mezzotinta, kamienioryt, akwaforta, akwatinta, elektrotinta);
- płaskie (litografia, algrafia i cynkografia);
- grafika użytkowa.
g. kaligrafia;
h. instalacja;
i. ceramika;
j. fotografika;
k. wzornictwo przemysłowe.
3. Chronologia i specyfika formalnostylistyczna epok artystycznych:
a. styl i modus w sztukach plastycznych;
b. historia sztuki jako historia stylu;
c. historia sztuki jako dzieje zjawisk artystycznych.
4. Metodologia badań zjawisk artystycznych:
a. metoda formalnostylistyczna;
b. Max Dvořák i historia sztuki jako historia idei (metoda formalno-treściowa);
c. Erwin Panofsky i dzieło sztuki w kontekście ikonologicznym (metoda formalno-tematyczno-treściowa);
d. semiotyka i historia sztuki; wykorzystanie semiotyki w badaniach nad sztuką;
e. strukturalizm i poststrukturalizm w historii sztuki;
f. metody badawcze współczesnej historii sztuki (The New Art History).

Wykład
liczba godzin: 30
Podstawy teatrologiii
Celem wykładu jest zapoznanie studentów z założeniami nowoczesnej wiedzy o teatrze jako zjawisku estetycznym, semiotycznym, społecznym i kulturowym. Wykład skupi się na przedstawieniu zasadnicznych metodologii badania teatru – ze szczególnym uwzględnieniem badań (post)semiotycznych i komunikacyjnych. Uwzględnione zostaną najważniejsze wydarzenia w historii teatru jako spektaklu, współdziałanie sztuki teatralnej z innymi dziedzinami aktywności artystycznej oraz sytuacja teatru w obliczu inwazji mediów elektronicznych. Słuchacze zyskają umiejętność posługiwania się różnorodnymi dyskursami metodologicznymi, która pozwoli im na samodzielny opis i wartościowanie tekstów teatralnych (dramatów i ich scenicznych realizacji) od antyku poprzez teatr klasyczny po najbardziej ekstremalne zjawiska awangardowe. Przedstawione zostaną kluczowe zjawiska, przywołane fundamentalne postaci (aktorów, autorów, reżyserów, inscenizatorów oraz teoretyków) oraz opisane zasadnicze nurty. Zyskane dzięki wykładowi kompetencje mogą przydać się w ewentualnej pracy naukowej i krytycznej oraz w korzystaniu z przedstawień teatralnych w roli tzw. przeciętnego widza.
Wykład ilustrowany będzie materiałami audiowizualnymi, które ukażą całe bogactwo i skomplikowanie materii teatralnej, z którymi muszą uporać się badacze teatru oraz zwykli widzowie.
LISTA PODSTAWOWYCH ZAGADNIEŃ I PROBLEMÓW:
1. Fundamentalne pojęcia teatrologii w ujęciu semiotycznym i w świetle teorii komunikacji.
2. Teatr antyczny – ujęcie historyczne i nowoczesne realizacje sceniczne.
3. Teatr Williama Szekspira i Moliera – ujęcie historyczne i recepcja współczesna.
4. Wielka Reforma Teatru i jej wpływ na teatr współczesny.
5. Teatr realistyczny – geneza i sytuacja obecna.
6. Teatr symboliczny i postsymboliczny.
7. Teatr ekspresjonistyczny – teoria i praktyka.
8. Teoria i praktyka sceniczna Bertolta Brechta.
9. Zasady teatru postdramatycznego.
10. Happening – teoria, praktyka, perspektywy.
11. Teatr operowy – inscenizacje klasyki i dzieł współczesnych.
12. Teatr muzyczny i teatr tańca nowoczesnego.
13. Aktorstwo i reżyseria sceniczna – teoria a praktyka.
14. Monodram i fenomen stand-up.
15. Warsztat krytyka teatralnego.


Warunki zaliczenia

Ocena końcowa to średnia artmetyczna trzech kursów wchodzacych w skład modułu.
Ocena końcowa każdego kursu jest wystawiana w oparciu o uzyskany wynik z pisemnego zaliczenia końcowego w formie kolokwium.

Podstawy teatrologii
METODA OCENY:
Wykład kończy się punktowanym egzaminem pisemno-ustnym, który egzekwuje poziom wiedzy TEORETYCZNEJ wyniesionej z wykładu oraz zalecanych lektur (obowiązkowych i uzupełniających)na poziomie PRAKTYCZNYM. Studenci przygotowują samodzielną pisemną recenzję wybranego (uzgodnionego z wykładowcą) spektaklu teatralnego, której tezy będą ustnie bronione przed wykładowcą. Punktowana będzie wiedza wyniesiona z zajęć, kultura języka, myślowa dyscyplina wywodu, umiejętności krytyczne oraz zdolność obrony własych racji i sądów.
Subiektywny stosunek wykładowcy do opisywanego i ocenianego przez egzaminowanego spektaklu teatralnego nie będzie miał wpływu na ocenę.

Wymagania wstępne i dodatkowe

Wstęp do sztuk plasycznych: Wymagana jest wiedza ogólna z zakresu sztuk plastycznych na poziomie liceum humanistycznego.

Literatura

Wstęp do sztuk plasycznych:
- J. Białostocki, Sztuka i myśl humanistyczna, warszawa 1966.
- T. Dobrowolski, Strukturalizm w historii sztuki, Studia metodologiczne VI (1969), s. 3-45.
- E. Panofsky, Studia z historii sztuki, Warszawa 1971.
- M. Porębski, Ikonosfera, Warszawa 1972.
- L. Kalinowski, Max Dvořák i metoda badań nad sztuką, Warszawa 1974.
- Wł. Tatarkiewicz, Dzieje sześciu pojęć. Sztuka. Piękno. Forma. Twórczość. Odtwórczość. Przeżycie estetyczne, Warszawa 1976.
- J. Białostocki, Kryzys pojęcia stylu, w: Biuletyn historii sztuki, XL (1977), s. 3-10.
- J. Białostocki, Historia sztuki wśród nauk humanistycznych, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk 1980.
- J. Dębicki, Strukturalismus in der Methodenlehre der Kunstgeschichte, w: Česko-slovenski struktuaralizmus a Viedenski scientizmus (Zbornik referátov z konferencie), Bratislava 1992, s. 168-183 (dla osób znających język niemiecki).
- J. Dębicki, F. Faure, D. Grünewald, A. Pimentel, Historia sztuki. Malarstwo – rzeźba - architektura, Warszawa 1998 (Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne) – przekład z języka francuskiego Jacek Dębicki: J. Dębicki, F. Faure, D. Grünewald, A. Pimentel, Histoire de l`art. Architecture, sculpture et peinture, wydane przez Hachette Livre, Paris 1995 – do historii i chronologii epok artystycznych.
- A. D`Alleva, Metody i teorie historii sztuki, Kraków 2008.
- Słownik terminologiczny sztuk pięknych, Warszawa 1997 (i następne wydania).
wiedza o muzyce:
Literatura obowiązkowa: - J. Chomiński, K. Wilkowska-Chomińska Historia muzyki, t. 1-2, Kraków 1989-90
- J. Chomiński Historia muzyki polskiej, t. 1-2, Kraków 1995
- J. Reiss Mała historia muzyki, Kraków 1946, wyd. 6. 1987
- J. Chomiński, K. Wilkowska-Chomińska Formy muzyczne, t. 1-5, Kraków 1974-87
Literatura uzupełniająca: - D. Gwizdalanka Historia muzyki cz. 1-4, Kraków 2005-2011
- M. Kowalska ABC historii muzyki, Kraków 2005
- E. Fubini Historia estetyki muzycznej, tłum. Z. Skowron, Kraków 1997
- Encyklopedia Muzyczna PWM. Część biograficzna, red. E. Dziębowska, t. 1-12 oraz suplementy do 1. i 2. tomu, Kraków 1979-2012
- M. Bukofzer Muzyka w epoce baroku, tłum. E. Dziębowska, Warszawa 1970
- B. Przybyszewska-Jarmińska Barok, cz. I: 1595-1696, Historia Muzyki Polskiej, tom III, Warszawa 2006
- A. Einstein Muzyka w epoce romantyzmu, tłum. M. i S. Jarocińscy, Warszawa 1965
- Romantyzm 1850-1900, część druga A: I. Poniatowska Twórczość muzyczna, część druga B: E. Szczepańska-Lange Życie muzyczne w Warszawie, Historia Muzyki Polskiej, tom V, Warszawa 2010
- T.A. Zieliński Style, kierunki i twórcy muzyki XX wieku, Warszawa 1972, wyd. 2. poprawione i uzupełnione Warszawa 1980
- K. Baculewski Współczesność: cz. 1, 1939-1974, Historia Muzyki Polskiej, tom VII, Warszawa 1996
- Kultura dźwięku. Teksty o muzyce nowoczesnej, red. Ch. Cox i D. Warner, Warszawa 2010
- Ross A. Reszta jest hałasem. Słuchając dwudziestego wieku, tłum A. Laskowski, Warszawa 2011.
- J. Miklaszewska Minimalizm w muzyce polskiej, Kraków 2003
Podstawy teatrologii
LEKTURY PODSTAWOWE:
Anne Ubersfeld – Czytanie teatru I.Przekład Joanna Żurowska. Warszawa 2007.
Tadeusz Pawłowski – Happening. Warszawa 1988.
Christopher Balme – Wprowadzenie do wiedzy o teatrze.Przekład Wojciech Dudzik, Małgorzata Leyko. Warszawa 2005.
Oliver Taplin – Tragedia grecka w działaniu. Przekład Andrzej Wojtasik. Kraków 2004.
Friedrich Durrenmatt – Problemy teatru. Przełożył Witold Wirpsza. „Dialog” 9/1961, str. 111-126.
J.L.Styan – Współczesny dramat w teorii i scenicznej praktyce. Przekład Małgorzata Sugiera. Wrocław 1995.
Hans-Thies Lehmann – Teatr postdramatyczny.Przekład Dorota Sajewska, Małgorzata Sugiera. Kraków 2009.
Erving Goffman – Analiza ramowa. Esej z organizacji doświadczenia. Przekład Stanisław Burdziej. Kraków 2010.
oraz
samodzielnie wybrana (auto)biografia aktora lub reżysera teatralno-filmowego (tytuł do wcześniejszego uzgodnienia z wykładowcą)

LEKTURY UZUPEŁNIAJĄCE:
Maciej Karpiński – Życie i śmierć na Broadwayu. Warszawa 1990.
Odette Aslan – Aktor XX wieku. Przekład Maria Olga Bieńka. Warszawa 1978.
Allardyce Nicoll – Dzieje teatru. Przekład Antoni Dębicki. Warszawa 1977.
Jean-Pierre Sarrazac – Słownik dramatu nowoczesnego i najnowszego. Przekład Mateusz Borowski, Małgorzata Sugiera, Kraków 2007.
Patrice Pavis – Współczesna inscenizacja. Źródła, tendencje, perspektywy. Przekład Piotr Olkusz. Warszawa 2011.
Lawrence Graver – Samuel Beckett. Waiting for Godot. A Student Guide. Cambridge 2004.
Erika Fischer-Lichte – History of European Drama and Theatre, London 2002.
Keir Elam – The Semiotics of Theatre and Drama. London 1980.
Phyllis Zatlin – Theatrical Translation and Film Adaptation. Clevedon-Buffalo-Toronto 2005.
Matthew Causey – Theatre and Performance in Digital Culture. London 2006.



Uwagi